Logo_Final_Kleur_Transparant_Klein
Tandartspraktijk
Inleiding
Op donderdag 13 april organiseerde de regio Noord-Holland van de NVA de themadag 'Autisme & verstandelijke beperking: communicatie' met Steven Degrieck. De spreker gaf praktische voorbeelden en tips over communicatie met mensen met autisme en een (matig tot ernstige) verstandelijke beperking. Zeer interessant voor mondzorgverleners.

De werkgroep Autismevriendelijke mondzorg had een stand aangeboden gekregen waarvan zij dankbaar gebruik van heeft gemaakt. Aan de aanwezige cliënten,professionals en ouders werd beloofd voor 1 mei a.s. een speciale nieuwsbrief uit te geven en deze te plaatsen op onze website www.autismevriedelijketandheelkunde.nl. Hiermee hopen wij de drie genoemde groeperingen te informeren en te stimuleren. Graag worden reactie tegemoet gezien.

Hieronder kunnen cliënten, ouders en professionals kennis nemen van Nederlandstalige literatuur over autismevriendelijke mondzorg. Ook wordt ingegaan op visuele ondersteuning d.w.z. visualisaties in de mondzorg en preventie. En tenslotte wordt ingegaan op ‘waar kan ik als patiënt terecht’.

Men kan deze nieuwsbrief met alle linken vinden op onze website.

Nederlandstalige literatuur
VBTGG visiedocument:
Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking.

Hoe kunnen we het veiligheidsgevoel van de cliënt veiligstellen en basisrust vormgeven. Cliënten, ouders en professionals kunnen hierover in dialoog gaan met mondzorgverleners. Gestreefd wordt naar minder dwang.
Klik HIER voor het visiedocument

Autisme In de stoel:
In het blad Standby (een blad dat is afgestemd op het vakgebied van de tandartsassistent) nr. 5 -2011 staat een lezenswaardig en overzichtelijk artikel “Autisme in de stoel” van Yvonne Maarssen. Het is een goede weergave van een thema-avond over de methode Geef mij de vijf, waarin Ellen van der Linde inzicht geeft in hoe om te gaan de Autisme Spectrum Stoornis in de tandheelkundige zorg. De nieuwe generatie gedifferentieerde tandartsen (zie hierover later meer) worden geschoold in de Geef mij de 5-methode en andere methodieken.
Klik HIER voor het artikel

Autisme en aanverwante stoornissen:
In het prachtige boek Casuïstiek in de Kindertandheelkunde 3 onder redactie van Van Amerongen E, De Jong-Lenters, M, Marks L, Veerkamp J heeft Ingrid van der Pas een mooi artikel ‘Autisme en aanverwante stoornissen’ geschreven. Het Casusboek is in 2010 door Prelum in Houten uitgegeven (zie bijlage)

De auteur beschrijft een casus van een zesjarig jongetje Jesse met PDD-NOS (met de nieuwe DSM V Autisme Spectrum Stoornis genoemd). Jesse heeft veel moeite om zich aan te passen aan situaties en heeft dus ook moeite met de voor hem nieuwe tandheelkundige behandeling. Door toepassing een gestructureerde interventie ( o.a. met gebruik van het tandarts – stoplicht) is Jesse behandelbaar geworden. Het artikel wordt afgesloten met een beschouwing.

Meer en meer, vooral gedifferentieerde tandartsen, maken zich dergelijke gestructureerde interventies eigen.
Klik HIER voor het artikel

Afgebouwde angst, opgebouwd gebit. Multidisciplinaire behandeling van gebitsslijtage bij een angstige patiënt met het aspergersyndroom:
Deze publicatie van de hand van P. Wetselaar en J.H. Vermaire is in maart 2011 verschenen in Dental Tribune. Het is een ingekorte casus uit het boek als mondzorg een puzzel is. Het boek is uitgegeven door Prelum. Het artikel geeft aan dat complexe behandelingen zeer wel mogelijk zijn bij cliënten met ASS
Klik HIER voor de publicatie

Autismevriendelijke tandheelkundige zorg:
Kind LS, Gemert-Schriks MCM van, Elhorst JH. Autismevriendelijke tandheelkundige zorg. Ned Tijdschr Tandheelkd 2016; 123: 73-77. Het artikel geeft een overzicht van wat in de internationale literatuur bekend is over mondzorg bij cliënten met autisme
Klik HIER voor het artikel

Het doel is een veilige stoel:
In Dental Tribune staat een uitgebreid interview met Jan Elhorst (tandarts-gehandicaptenzorg) en Henk Algra (orthopedagoogen GZ-psycholoog) over patiënten met autisme “Het doel is een veilige stoel”.

Dental Tribune sprak Elhorst en Algra over de uitdaging van een autistische patiënt in de praktijk, het visualiseren van behandelingen en het vermijden van narcose of dwang. “Niet elke autistische patiënt hoeft naar het Centrum Bijzondere Tandheelkunde.”
Klik HIER voor het document

Visualisatie in de mondzorg
Omdat het gesproken woord vaak te vluchtig is voor cliënten met autisme wordt ook in de mondzorg hard gewerkt aan visualisaties. Hieronder kunt u kennis maken met enkele producten.

Naar de tandarts: een werkboek met stappenplannen en foto's om een bezoek aan de tandarts voor te bereiden. Auteur: Maggie Gernaat

In het werkboek wordt aan de hand van foto's en tekst stap voor stap uitgelegd hoe een bezoek aan de tandarts/mondhygiëniste, inclusief behandelingen, verloopt. Ook is er aandacht voor het maken van een afspraak, de regels bij de tandarts, een evaluatie en eventueel een beloning. Ouders/begeleiders kunnen hun kinderen of cliënten op deze manier thuis al voorbereiden op een bezoek aan de tandarts of mondhygiëniste.
Klik HIER voor meer informatie

Fotoserie: Naar de tandarts, een fotoserie om uw kind / cliënt voor te bereiden op het bezoek aan de tandarts.

Het Communicatie Behandel Team Amsterdam van Kentalis heeft in samenwerking met de Stichting voor Bijzondere Tandheelkunde (SBT) een zeer uitgebreide fotoserie ontwikkeld met diverse tandartsbehandelingen. Alhoewel visualisaties individueel afgestemd dienen te worden kan men mogelijk toch wel of enkele foto’s gebruiken of er inspiratie uithalen om er zelf mee aan de slag te gaan.
Klik HIER voor meer informatie

Overzicht van de behandelingen en de stappen in de mondzorg:
Het Communicatie Behandel Team heeft een mooi overzicht van de behandelingen en de stappen in de mondzorg gemaakt. Als u zelf visualisatie wilt maken kan het overzicht een mooie ondersteuning bieden.
Klik HIER voor het overzicht

Handleiding voor professionals
Bij de fotoserie hoort een uitgebreide handleiding voor professionals waarin omschreven wordt hoe rekening gehouden kan worden met het communicatieniveau van de cliënt rondom het tandartsbezoek. Deze Kentalis handleiding ‘Communicatie rondom, voor, tijdens en na een tandartsbezoek’ kunt u ook met mondzorgverleners bespreken om zodoende het een en ander beter af te stemmen.
Klik HIER voor de uitgebreide handleiding

C. PREVENTIE
Een uitgebreide brochure ‘Mondzorg voor mensen met een verstandelijke beperking’.
In de brochure wordt uitgebreid ingegaan op diverse aspecten van de verzorging van het gebit bij mensen met een verstandelijke beperking (en autisme)
Klik HIER voor de uitgebreide brochure

Poetsposter Tandenpoetsen doe je zo!
De poster kan in een deel van de doelgroep gebruikt worden als visuele ondersteuning
Deze is in de eerste plaats bedoeld voor mensen met een licht verstandelijke beperking en helpt de doelgroep bij het tweemaal daags tandenpoetsen.

Poetsinstructiekaarten
De Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) heeft diverse poetskaarten voor mondzorg bij ouderen gepubliceerd. De poetskaarten kunnen , indien nodig individueel aangepast, ook voor/door cliënten met autisme gebruikt worden.
Er zijn vijf verschillende soorten poetsinstructies: voor eigen tanden en kiezen, frame of plaatje, volledig kunstgebit, niets (geen tanden of kiezen) en een overkappingsprothese.

Klik HIER voor Instructiekaart Bovenkaak: Eigen tanden en kiezen (m1)
Klik HIER voor Instructiekaart Onderkaak: Eigen tanden en kiezen (m2)
Klik HIER voor Instructiekaart Bovenkaak: volledig kunstgebit (m3)
Klik HIER voor Instructiekaart Onderkaak: volledig kunstgebit (m4)
Klik HIER voor Instructiekaart Bovenak: geen (kunst) gebit (m5)
Klik HIER voor Instructiekaart Onderkaak: geen (kunst) gebit (m6)
Klik HIER voor Instructiekaart Bovenkaak: frame of plaatje (m7)
Klik HIER voor Instructiekaart Onderkaak: frame of plaatje (m8)
Klik HIER voor Instructiekaart Bovenkaak: overkappingskunstgebit (m9)
Klik HIER voor Instructiekaart Onderkaak: overkappingskunstgebit (m10)

Advies
Het Ivoren Kruis heeft een uitgebreide brochure ‘Advies Cariëspreventie’ uitgegeven. Het bestaat uit een Basisadvies en een Aanvullend Advies.

Het Basisadvies is samengesteld uit de 3 Basisadviezen: Mondhygiëne, Fluoride en Voeding.
Bij elk van deze Basisadviezen hoort een Aanvullend Advies, die gezamenlijk het Aanvullend Advies Cariëspreventie vormen. Het Basisadvies geldt voor iedereen, terwijl het Aanvullend Advies is bedoeld voor mensen met cariësactiviteit (gaatjes)
De mooi visueel vormgegeven samenvatting geeft cliënten, ouders en professionals inzicht in de tandheelkundige preventie. En verder kan de samenvatting, vanwege de structurele opzet en duidelijke visualisaties, ook gebruikt worden om het een en ander gestructureerd uit te leggen. Ook kan het met mondzorgverleners besproken worden om zodoende de preventie individueel vorm te geven.
Klik HIER voor een mooi overzichtelijke samenvatting

Brochure Mondzorg ’s Heeren Loo Zorggroep
Directeur expertisecentrum Advisium schrijft in de brochure lovende woorden over mondzorgverleners:
“Het is voor mij zeer inspirerend om te zien met welke passie en gedrevenheid zorgverleners binnen de mondzorg elke dag op zoek zijn naar een ondersteuning die past bij de individuele cliënt. Door middel van dit boekje willen wij onze ervaringen die we opgedaan hebben binnen de bijzondere mondzorg voor mensen met een verstandelijke beperking graag met u delen.
Klik HIER voor de brochure

Waar kan men terecht als cliënt met autisme?
Mensen met Autisme Spectrum Stoornis zijn regelmatig op zoek naar een geschikte mondzorgverlener voor henzelf of voor hun kind. In deze nieuwsbrief wil de werkgroep autismevriendelijke tandheelkunde een poging doen om meer duidelijkheid te scheppen over de mogelijkheden om een geschikte mondzorgverlener te vinden.

In de tandheelkundige zorg voor mensen met ASS hebben huispraktijken in eerste instantie de taak mensen met ASS vanaf jeugdige leeftijd tandheelkundige zorg te verlenen. Als richtlijn kan gesteld worden een kind met ASS in ieder geval voor de tweede verjaardag door een mondzorgverlener wordt gezien. Indien volwassenen met ASS de huistandarts vermijden is het raadzaam dit te bespreken en te vragen om een (horizontale) verwijzing naar een tandarts met affiniteit voor ASS of een gedifferentieerde tandarts met meer competenties op het gebied van ASS.

De differentiatie van beroepsbeoefenaren binnen het tandheelkundig veld verruimt de mogelijkheid tot ’zorg op maat’ in die zin dat de behandeling wordt verricht door de beroepsbeoefenaar die daarvoor qua opleiding en ervaring het meest geschikt is. In de tandheelkundige zorg voor mensen met ASS kennen we drie belangrijke differentiaties:
1. Tandarts Gehandicaptenzorg
Voor meer informatie over deze gedifferentieerde tandarts verwijzen wij u naar het artikel: Broers DLM, Makkes PC, Jongh A de. Beroepsdifferentiatie in de tandheelkunde 8. Opleiding tot tandarts-gehandicaptenzorg. Ned Tijdschr Tandheelkd 2007; 114: 126-128
Klik HIER voor het gehele artikel
Klik HIER voor lijst Tandarts Gehandicaptenzorg en Tandarts Angstbegeleiding
2. Kindertandarts (Pedontoloog)
Voor meer informatie over deze gedifferentieerde tandarts verwijzen wij u naar het artikel: Stel G, Veerkamp JSJ. Beroepsdifferentiatie in de tandheelkunde 10. De differentiatieopleiding tot tandarts-pedodontoloog Ned Tijdschr Tandheelkd 2007; 114: 209-212 Klik HIER voor het gehele artikel
Klik HIER voor adressengids Tandarts-Pedodontologen
3. Tandarts Angstbegeleiding
Voor meer informatie over deze gedifferentieerde tandarts verwijzen wij u naar het artikel:
Jongh A de, Makkes PC, Broers DLM. Beroepsdifferentiatie in de tandheelkunde 12. De differentiatieopleiding ‘tandarts- angstbegeleiding’. Ned Tijdschr Tandheelkd 2007; 114: 292-295
Klik HIER voor het gehele artikel
Klik HIER voor lijst Tandarts Gehandicaptenzorg en Tandarts Angstbegeleiding
Centra Bijzondere Tandheelkunde
De tandheelkundige zorg voor patiënten met een ernstige tandheelkundige, verstandelijke, lichamelijke of medische beperking (de zogenaamde bijzondere zorggroepen) wordt voornamelijk uitgevoerd in centra voor bijzondere tandheelkunde (CBT's) en AWBZ-instellingen.
Klik HIER voor de centra

Alert nieuwsbrief
Mensen die geïnteresseerd zin in de nieuwsbrief kunnen zich aan melden voor een ‘alert’ via een mail naar jh.elhorst@quicknet.nl o.v.v. alert nieuwsbrief.

Wilt u een bijdrage leveren aan nieuwsbrieven of heeft u suggesties en/of opmerkingen, dan nodigen we u van harte uit contact met ons op te nemen via:
jh.elhorst@quicknet.nl

facebook twitter google-plus email
MailPoet